ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

101

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

شكم او پنج مرتبه عمل كند بياشامند و روز بعد از آن ، از باسليق دست راست خون بگيرند و باز ملين را يك روز بعد از روز فصد بياشامند . در غير روز صرف ملين ، هر روز صبح شيرهء خنكى كه ذكر شد را بياشامند . و اگر عوض عرق نيلوفر ، در صاف‌شدهء ماء الشعير ، تخم‌هاى مذكوره را شيره كشند ، نافع‌تر است و نيز اگر حرارت مفرطه نباشد ، مىتوان در اكثر روزها در عوض آن شيره ، سه چهار پياله شير تازه دوشيده با يك دو پياله چاى كم‌رنگ بنوشند . تنقيهء عمومى بدن : بسا مىشود كه فضول فاسده‌يى در بدن هست كه نمىگذارد بول از حدت و تيزى برآيد ، در اين صورت لازم است كه با اماله‌هاى ملينه كه خيلى نافعند ؛ يا مشروبات مسهلهء مزلقه و جاليه و تيزى مانند « نقوع يا مطبوخ سناء » « 1 » كه با آب آلوى بخارائى يا تمركجرات كه نافع‌تر از اماله هستند و اگر با فلوس و روغن بادام باشند ، پرنفع‌تر مىباشند ، به تنقيهء بدن پرداخت ؛ خصوصا كه عوض نخوداب [ كه غذاى معمول بيماران است ] ، هندوانه بياشامند . همچنين ، جهت تنقيه لازم است كه شب‌ها پيش از شام ، از نيم تا يك مثقال كبابهء چينى با تا نيم مثقال صمغ عربى و تا نيم مثقال گل ارمنى يا گل مختوم كه با مساوى همه نبات يا شكر سفيد ، كوفته و سفوف كرده باشند بخورند . تبصره : از جملهء مجربات در علاج حرقة البول ، شرب « آب رس هندى » « 2 » است . بايد يك دسته از آن را اندكى بكوبند و اگر كم‌آب باشد ، قدرى عرق

--> ( 1 ) . در فصل اول از باب اول از بخش سوم ذكر شد . م . ( 2 ) . اين گياه را در تهران ، هفت‌بند و در اصفهان ، بيدك و در شيراز ، خرما كوك و در دار المرز ، كوكچره واش مىنامند و در كنار جوب‌ها و اراضى نمناك در بهار مىرويد و برگش ريزه و شبيه به برگ بيد و علفش بندبند و بر روى زمين دراز مىشود و بر روى هر بندى در پائيز ، گل ريزهء آبى رنگى درمىآورد .